Điêu Thuyền là một trong những mỹ nhân nổi tiếng nhất trong lịch sử văn học Trung Quốc, gắn liền với câu chuyện dùng sắc đẹp và mưu kế khiến Đổng Trác, Lã Bố trở mặt, góp phần làm thay đổi cục diện cuối thời Đông Hán.
Tuy nhiên, đằng sau hình tượng được lưu truyền qua hàng trăm năm ấy là một câu hỏi gây tranh cãi: Điêu Thuyền có thực sự tồn tại hay chỉ là nhân vật được hư cấu trong văn học?
Điêu Thuyền và liên hoàn kế
Cùng với Tây Thi, Vương Chiêu Quân và Dương Quý Phi, Điêu Thuyền được người Trung Quốc coi là một trong tứ đại mỹ nhân thời cổ đại.
Nhân vật này đặc biệt nổi tiếng nhờ câu chuyện liên hoàn kế trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung.
Theo Tam quốc diễn nghĩa, Điêu Thuyền là thiếu nữ thuộc tầng lớp nô lệ, chẳng may mồ côi cha mẹ từ nhỏ nên bán mình vào cung hầu hạ. Về sau, do loạn Thập thường thị, Điêu Thuyền trốn khỏi cung, xin vào hầu trong phủ Tư đồ Vương Doãn - một đại thần trung thành với nhà Hán.
Điêu Thuyền là một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Hoa. (Ảnh: Chiculture)
Để có cơ hội chấn hưng triều Hán, Vương Doãn quyết định sử dụng sắc đẹp của Điêu Thuyền để thực hiện kế ly gián giữa hai cha con Đổng Trác và Lã Bố.
Vương Doãn lần lượt hứa gả Điêu Thuyền cho Lã Bố, sau đó lại đưa nàng vào phủ Đổng Trác làm thiếp. Sợ Đổng Trác cướp mất Điêu Thuyền, Lã Bố đã đâm chết người cha nuôi này. Kế hoạch của Vương Doãn đã thành công ngoài mong đợi.
Câu chuyện này trở thành một trong những tình tiết nổi bật nhất của Tam quốc diễn nghĩa.
Sử sách không ghi nhận Điêu Thuyền
Nếu như các mỹ nhân Tây Thi, Vương Chiêu Quân và Dương Quý Phi được ghi chép rõ ràng trong sử sách, thì Điêu Thuyền thực chất không tồn tại trong lịch sử.
Tam Quốc chí đã ghi chép về các nhân vật và biến cố lớn trong thời kỳ Tam Quốc, trong đó có Đổng Trác, Lã Bố và Vương Doãn.
Đáng chú ý, trong phần viết về Lã Bố , Tam Quốc chí có đề cập đến mối quan hệ bất hòa giữa Lã Bố và Đổng Trác xuất phát từ một người hầu gái trong phủ Đổng Trác.
Điêu Thuyền và Lã Bố trong tranh. (Ảnh: Chiculture)
Theo ghi chép, Lã Bố từng lén qua lại với người hầu gái này. Vì lo sợ chuyện bị phát hiện, Lã Bố cảm thấy bất an và tìm đến Vương Doãn để giãi bày. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa Lã Bố và Đổng Trác ngày càng rạn nứt.
Tuy nhiên, sử liệu không nêu tên người phụ nữ nói trên là Điêu Thuyền, cũng không đề cập đến thân phận ca nữ hay kế hoạch gả nàng cho hai người đàn ông như trong tiểu thuyết.
Như vậy, lịch sử có ghi nhận một người phụ nữ liên quan đến mâu thuẫn giữa Đổng Trác và Lã Bố, nhưng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy người đó là Điêu Thuyền.
Mỹ nhân “bế nguyệt”
Vẻ đẹp của Điêu Thuyền thường được miêu tả bằng những mỹ từ như quốc sắc thiên hương, khuynh quốc khuynh thành, đặc biệt là điển tích “Bế nguyệt” (trăng thẹn phải trốn đi).
Tương truyền, một đêm Điêu Thuyền ra vườn ngắm trăng, một cơn gió nhẹ thổi qua làm mây che khuất ánh trăng. Vương Doãn nhìn thấy liền khen ngợi sắc đẹp của con gái lấn át cả ánh trăng, khiến trăng vì hổ thẹn mà phải nép mình sau mây. Từ đó, Điêu Thuyền được gọi là mỹ nhân “Bế nguyệt”.
Nhân vật Điêu Thuyền do nữ diễn viên Trần Hảo thủ vai trong bộ phim truyền hình nổi tiếng Tân Tam quốc. (Ảnh: Sohu)
Khác với Dương Quý Phi gắn với vẻ đẹp tròn trịa theo tiêu chuẩn thời Đường, Điêu Thuyền là mỹ nhân có dáng mạo mỏng manh, thướt tha như liễu rủ, cử chỉ điệu bộ vô cùng trang nhã, thanh tú, mỗi bước chân của nàng nhẹ nhàng như đang lướt trên mây. Ngoài ra, Điêu Thuyền còn hiện lên với phong thái dịu dàng cùng tài năng ca múa.
Trong Tam quốc diễn nghĩa , La Quán Trung không dành nhiều đoạn để miêu tả cụ thể từng đường nét trên khuôn mặt Điêu Thuyền. Sức hấp dẫn của Điêu Thuyền chủ yếu được thể hiện qua phản ứng của những người xung quanh và vai trò của nàng trong câu chuyện.
