Nhắc đến Giang Tây, người ta thường mường tượng ngay đến vẻ đẹp cổ kính tĩnh lặng của những ngôi làng nghìn năm tuổi hay những vần thơ tài hoa tuyệt bút. Thế nhưng, nếu chịu khó len lỏi vào từng ngõ ngách, bạn sẽ nhận ra linh hồn thực sự của vùng đất Phủ Châu ôn hòa này lại ẩn giấu trong làn khói bốc lên nghi ngút từ những gánh hàng rong ven đường. Không mĩ vị cao sang, không bày biện cầu kỳ, 6 món ăn vặt mộc mạc dưới đây chính là thứ cất giữ sự dịu dàng và nhịp sống đời thường của người dân bản địa.
Thú vị hơn cả, khi nếm thử những hương vị xa xôi ấy, thực khách Việt Nam chắc chắn sẽ khẽ giật mình, bởi sao mà nó giống, sao mà nó thân thương và gợi nhắc về những thức quà quê lam lũ của nước mình đến thế. Cùng dạo một vòng để xem, Phủ Châu sẽ chiêu đãi chúng ta những gì nhé!
1. Bún ngâm Phủ Châu: Bát "phở" đánh thức bình minh của người bản địa
Cũng giống như thói quen "đi làm bát phở, tô bún bò" mỗi sáng của người Việt, người dân Phủ Châu bắt đầu một ngày mới bằng câu chào quen thuộc: "Ra phố ăn bát bún ngâm không?". Món bún (Paofen) này có lịch sử hàng ngàn năm, được làm hoàn toàn từ gạo lúa sớm bản địa, trải qua bao công đoạn từ ngâm, xay bằng cối đá, giã nhuyễn rồi ép khuôn mà không dùng đến bất kỳ chất phụ gia nào.
Sợi bún trắng ngần, dai mềm, dù nấu lâu cũng không bị nát. Người ta chuộng nhất là cách "ngâm" bún: chần bún rồi chan ngập thứ nước dùng được ninh từ xương ống hoặc xương vịt suốt 4-5 tiếng đồng hồ. Thêm một chút nội tạng bò hay heo, rắc nắm hành hoa và dưa muối chua, bát bún nóng hổi tức thì bung tỏa hương thơm nức mũi. Sợi bún hút trọn vị ngọt thanh của nước dùng, ăn một miếng là tỉnh cả người, mang lại cảm giác ấm áp và chắc bụng hệt như bát bún sườn non tấp nập khách lúc tờ mờ sáng ở góc phố Hà Nội hay Sài Gòn.
2. Phá lấu bò Lâm Xuyên: Vị cay nồng xé lưỡi làm xiêu lòng cả bậc thi nhân
Nếu Việt Nam có món phá lấu bò đặc trưng dẻo thơm béo ngậy, thì Phủ Châu có món nội tạng bò Lâm Xuyên nức tiếng không kém. Vốn xuất thân là món ăn lót dạ của những người phu khuân vác bến tàu ngày xưa, món ăn này giờ đây đã vươn lên thành di sản văn hóa phi vật thể của thành phố, khiến cả những bậc đại tài như Vương An Thạch cũng phải nhung nhớ mỗi khi xa quê.
Lòng, dạ dày, gân và gan bò tươi được sơ chế kỹ lưỡng bằng giấm và bột mì để khử sạch mùi, sau đó hầm lửa riu riu cùng vô số loại gia vị như ớt khô bản địa, hoa hồi, quế... Cho đến khi thịt mềm rục, thấm đẫm sắc đỏ âu óng ả. Cắn một miếng, dạ dày giòn sần sật, ruột bò béo ngậy mềm tan, vị cay tê tái xộc lên tận óc nhưng lại chẳng hề ngấy mỡ. Nước sốt đậm đà cứ thế quyện chặt lấy vị giác, càng nhai càng ghiền, lai rai cùng chút đồ uống có cồn vào những chiều mưa lất phất thì quả là "nhức nách".
3. Kẹo tơ sen Kim Khê: Chút ngọt ngào vương vấn hệt thức kẹo chỉ tuổi thơ
Ký ức tuổi thơ của những đứa trẻ vùng Kim Khê (Phủ Châu) luôn gắn liền với mùi thơm ngọt dịu của món kẹo tơ sen, một thức quà thủ công truyền thống đã tồn tại ngót nghét bốn trăm năm. Vào lúc ba giờ sáng, những người thợ làm kẹo đã lụi cụi mướt mồ hôi ủ xôi nếp với mầm lúa mì, nấu chảy thành thứ mạch nha dẻo quánh. Qua hàng chục lần kéo, gập, nhào nặn bằng sức người, khối kẹo dần tơi ra thành hàng vạn sợi mỏng manh như sương, trắng muốt tựa những sợi tơ ngó sen.
Người ta nhẹ nhàng cuộn chúng lại, lăn qua lớp vừng rang thơm lừng và vụn mứt quất chua ngọt. Khẽ cắn một miếng, kẹo tan ngay trên đầu lưỡi, xốp mềm, ngọt thanh mà không hề gắt cổ. Hình ảnh những sợi đường tơi xốp ấy chắc chắn sẽ khiến nhiều người Việt bồi hồi nhớ về tiếng rao "kẹo kéo, kẹo chỉ" văng vẳng trước cổng trường những năm tháng cắp sách tới trường.
4. Bánh vừng Sùng Nhân: Hương vị của đoàn viên và nếp nhà ngày Tết
Không có những chất phụ gia phức tạp hay màu sắc sặc sỡ, bánh vừng Sùng Nhân giữ trọn vẻ mộc mạc nguyên sơ từ thời Minh Thanh và là món ăn không thể thiếu trên khay mứt Tết của người Phủ Châu. Bánh được nhào nặn từ bột mì, bọc nhân đường phèn rồi đem nướng thủ công. Vỏ bánh nướng xong vàng ruộm, khoác lên mình lớp áo vừng trắng rang thơm lức.
Khi ăn, tiếng vỡ "rôm rốp" của vỏ bánh hòa quyện ngay với sự mềm dẻo, ngọt ngào của lớp nhân bên trong. Cái hương vị ngọt bùi, đậm đà mùi hạt vừng nướng than hoa ấy có nét gì đó rất gần gũi với chiếc bánh cáy Thái Bình hay miếng mè xửng xứ Huế, đều là thứ bánh sinh ra để thưởng thức cùng những ngụm trà chát đắng, trong không khí quây quần ấm cúng của gia đình.
5. Há cảo khoai lang Nghi Hoàng: Phiên bản "bánh bột lọc" núi rừng dẻo thơm lạ miệng
Đừng vội nhầm lẫn món ăn này với há cảo vỏ bột mì thông thường, bởi há cảo Nghi Hoàng sử dụng tinh bột khoai lang để làm vỏ, tạo nên một sự khác biệt đầy tinh tế. Đặc trưng này khiến người Việt lập tức liên tưởng ngay đến món bánh bột lọc dẻo trong, dai sức trứ danh của miền Trung.
Lớp vỏ khoai lang sau khi hấp chín trở nên trong veo, lấp ló phần nhân đầy đặn bên trong gồm thịt ba chỉ băm nhỏ, măng đông giòn giòn, nấm hương và hành hoa thái xéo. Người làm bánh khéo léo nắn chúng thành hình bán nguyệt nhỏ xinh. Món ăn này không nêm nếm gia vị quá đà, cốt chỉ để bật lên cái vị thanh tao, ngọt thịt tự nhiên của nguyên liệu núi rừng. Cắn một miếng, lớp vỏ dẻo quánh, trơn tuột như khiêu vũ trong khoang miệng, quyện cùng phần nhân mọng nước ứa ra, trẻ nhỏ hay người già cũng đều mê mẩn.
6. Mì dầu Hứa Loan: Tơ miến óng ả gói trọn tình quê giản dị
Hứa Loan là một thị trấn cổ kính, và món mì dầu thủ công ở đây cũng mang trong mình nhịp điệu chậm rãi của thời gian. Sợi mì được làm từ bột lúa mì hảo hạng trộn cùng chút muối và dầu ăn, trải qua các khâu nhào, ủ, kéo tay rồi phơi sương gió cho đến khi tơi ra những sợi mảnh như sợi tóc.
Giống như món mì vằn thắn hay hủ tiếu gõ của Việt Nam, mì dầu Hứa Loan có thể chế biến linh hoạt. Thích nước thì thả vào nồi xương hầm cùng ít rau cải xanh, rưới giọt dầu mè cho thơm phức; thích khô thì xào lửa lớn với giá đỗ, trứng gà, sợi mì bóng bẩy quyện đều nước tương đậm đà, càng xì xụp càng thấy cuốn. Đơn giản là thế, nhưng đây lại chính là hương vị lấp đầy dạ dày và xoa dịu những tâm hồn xa xứ mỗi khi đêm về.
