Trong hành trình hơn 5 năm hình thành và phát triển của Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Bạch Mai, có hình bóng một người thầy, một chuyên gia đầu ngành Phẫu thuật Tạo hình - Thẩm mỹ. GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, không chỉ là người gieo mầm, xây những viên gạch đầu tiên mà còn bền bỉ đồng hành, truyền lửa, định hướng chuyên môn cho các học trò. Với người thầy ấy, thành công không chỉ được đo bằng những công trình khoa học hay kỹ thuật tiên phong, mà còn bằng sự trưởng thành của những thế hệ tiếp nối.
Người mở đường cho một chuyên khoa
Ít ai biết rằng, ý tưởng thành lập Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ tại Bệnh viện Bạch Mai đã được GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, một người không thuộc biên chế Bệnh viện, ấp ủ từ năm 2014. Khi ấy, những định kiến xã hội sau một số vụ việc nghiêm trọng trong lĩnh vực thẩm mỹ khiến kế hoạch chưa thể hiện thực hóa. Nhưng ông không từ bỏ.
Khát vọng xây dựng một chuyên khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ chuyên sâu, một môi trường đào tạo bộ môn để các thế hệ bác sĩ, học trò tiếp tục phát triển luôn thôi thúc ông.
Năm 2019, ông một lần nữa đề xuất và nhận được sự ủng hộ của Ban giám đốc Bệnh viện Bạch Mai. Cùng các học trò, những kế hoạch, đề án tổ chức và định hướng chuyên môn, nhân sự từng bước được xây dựng với bao tâm huyết.
Những căn phòng trống trải sau khi Khoa Phụ sản chuyển đi, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, gần như mọi thứ phải bắt đầu từ con số không. Đó là ký ức ông không thể quên khi buổi đầu Khoa nhận mặt bằng.
Từ đội từng gắn bó nhiều năm tại Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, ông lựa chọn những cộng sự có năng lực, bản lĩnh và sẵn sàng dấn thân. Với ông, chọn người không chỉ là chọn năng lực, mà còn là chọn bản lĩnh, sự dấn thân và niềm đam mê đủ lớn để đi một chặng đường dài.
“Khi thầy đặt vấn đề, nhiều người từ chối vì ai cũng muốn có sẵn một cái gì đó để làm, không dám liều lĩnh xây dựng từ con số không”, ông nhớ lại.
Cuối tháng 10/2020, Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ chính thức được thành lập và đi vào hoạt động đầu năm 2021, giữa những ngày khó khăn của đại dịch COVID-19.
Trong những học trò gắn bó và đi theo sang Bệnh viện Bạch Mai, PGS.TS.BS. Phạm Thị Việt Dung là người được ông lựa chọn đảm nhận trọng trách xây dựng, lãnh đạo Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ.
Khi được hỏi vì sao lựa chọn một bác sĩ nữ cho nhiệm vụ nhiều thử thách ấy, ông trả lời hóm hỉnh: “Trong cả bó đũa, ai xuất sắc nhất thì mình chọn thôi, chứ không phân biệt nam hay nữ”.
Suốt những năm qua, trên cương vị cố vấn cao cấp, ông luôn sát cánh cùng các học trò, định hướng phát triển chuyên môn, hỗ trợ những vấn đề phức tạp và chia sẻ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập kỷ. Ông không giấu việc đôi khi rất nghiêm khắc, nhất là với những người được mình kỳ vọng.
“Quý thì người ta mới mắng chứ!”, ông cười.
Đằng sau sự nghiêm khắc ấy là mong muốn các học trò không ngừng hoàn thiện, làm việc chỉn chu, giữ vững định hướng chuyên môn và xây dựng một tập thể vững mạnh.
Điều đặc biệt là dù là người khởi xướng, góp phần đặt nền móng và có nhiều năm kinh nghiệm quản lý, người thầy ấy không đòi hỏi vị trí, càng không can thiệp vào công tác điều hành. Ông đồng hành bằng kinh nghiệm và tầm nhìn, nhưng để PGS.TS.BS Phạm Thị Việt Dung và những người học trò đi cùng tự quyết định, tự chịu trách nhiệm và trưởng thành qua thực tiễn.
“Thầy chủ động đứng lùi sang một bên để Dung và mọi người tự quyết định việc của Khoa thì mới trưởng thành được. Khoa bây giờ dưới sự lãnh đạo của Dung đã rất mạnh rồi”, ông lý giải cái “lùi lại” ấy không phải rời xa, mà trao niềm tin, tạo khoảng không để học trò phát huy năng lực và vững vàng bước tiếp.
Hơn 5 năm đã qua, từ những ngày đầu thiếu thốn, Khoa đã từng bước trưởng thành, phát triển nhiều kỹ thuật chuyên sâu, tham gia điều trị những ca bệnh phức tạp. Đó là thành quả nỗ lực của một tập thể, người điều hành, các học trò cùng sự đồng hành của người thầy đã gieo những hạt mầm đầu tiên.
Người thầy truyền lửa đam mê, luyện rèn bản lĩnh
Hành trình đến với phẫu thuật tạo hình của GS.TS.BS Trần Thiết Sơn cũng bắt đầu từ một ngã rẽ đặc biệt. ông từng là bác sĩ nội trú chuyên ngành Dị ứng. Sau khi “hành nghề” và giảng dạy 3 năm tại Đại học Y Hà Nội, ông cùng một số ít học trò được GS.VS.TSKH. Nguyễn Huy Phan, người thầy có công đặt nền móng cho ngành Phẫu thuật Tạo hình Việt Nam, lựa chọn đào tạo chuyên sâu khoá đầu tiên.
Ở tuổi 30, ông gần như bắt đầu lại từ đầu, tiếp tục nhiều năm học tập, tu nghiệp tại Pháp và kiên trì theo đuổi con đường mình đã chọn. Càng khó khăn, lại càng lôi cuốn, kích thích ông vượt qua. Người bác sĩ không thể bằng lòng với những điều đã biết. Ông say mê tìm kiếm những điều bất thường trong cái tưởng chừng bình thường, phát hiện những vấn đề người khác dễ bỏ qua để tìm ra hướng giải quyết mới.
“Công việc phẫu thuật nếu cứ đều đều mà không có ý tưởng mới thì anh chỉ là người thợ mổ thôi”, ông chia sẻ.
Tinh thần ấy trở thành triết lý đào tạo học trò. Giáo sư luôn đặt ra những mục tiêu, thử thách để người học tự chứng minh năng lực, rèn luyện tư duy độc lập và khả năng giải quyết vấn đề. Với ông, học phải đến nơi đến chốn, làm phải đến cùng, phải chuyên tâm thì mới rút ra được kinh nghiệm lâm sàng thực tế của chính mình, thay vì chỉ học thuộc kiến thức trong sách.
Một bác sĩ giỏi không chỉ thành thạo đôi tay mà phải biết quan sát, suy nghĩ, phản biện và không ngừng sáng tạo. Thầy dạy là dạy phương pháp tư duy, cách giải quyết vấn đề chứ không chỉ cầm tay chỉ việc dạy vài kỹ thuật.
Những chuyến phẫu thuật thiện nguyện tại các địa phương khó khăn cũng là một phần trong cách ông đào tạo thế hệ trẻ. Ở đó, học trò không chỉ rèn luyện tay nghề mà còn học cách thấu hiểu người bệnh, trân trọng điều kiện mình đang có và ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người thầy thuốc.
Có lẽ vì thế, niềm đam mê nghề được trao truyền một cách tự nhiên, như chính ông từng nói: “Tất cả các bạn đi cùng thầy thời gian dài thì ai cũng có niềm đam mê ấy, được truyền lửa lúc nào không hay”.
Những hạt mầm tiếp tục vươn xa
Sau nhiều thập kỷ gắn bó với chuyên ngành, GS.TS.BS Trần Thiết Sơn vẫn miệt mài nghiên cứu, giảng dạy và viết sách. Gia tài khoa học của ông gồm khoảng 14 cuốn sách chuyên khảo, giáo trình, trong đó có bộ Atlas phẫu thuật 8 tập; khoảng 70 bài báo quốc tế và gần 200 bài báo trong nước. Ngoài y học, ông còn viết văn, với một tập truyện đã xuất bản, đang dự kiến ra mắt tác phẩm tiếp theo.
Với ông, viết sách, nghiên cứu không chỉ để tích lũy thành tựu cá nhân, mà còn là cách hệ thống hóa, lưu giữ và trao truyền tri thức. Mặt khác, ông quan niệm: người thầy phải không ngừng học hỏi, sáng tạo để làm gương, khơi dậy khát vọng tiến bộ ở thế hệ sau.
Chặng đường mới tới, ông tiếp tục theo đuổi các hướng nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán ung thư vú, cá thể hóa tái tạo vú và công nghệ thực tế ảo trong đào tạo vi phẫu. Việc mở rộng môi trường nghiên cứu, giảng dạy cũng là cơ hội tạo thêm những kết nối, giúp học trò tiếp cận công nghệ và phương pháp đào tạo tiên tiến.
“Thầy luôn muốn học trò của mình phải trưởng thành và không bao giờ sợ học trò giỏi hơn mình. Học trò vượt tầm thì càng mừng cho ngành Y”.
Nhìn lại hành trình hơn 5 năm của Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, ông không nói nhiều về công lao của bản thân. Điều ông gửi gắm vẫn là lời nhắn nhủ giản dị:
“Làm việc gì cũng phải làm đến nơi đến chốn, làm đến cùng. Phải giữ được nhiệt huyết và tinh thần đồng lòng”.
Hơn 5 năm hình thành chưa phải là dài, nhưng cũng đủ để những hạt mầm được gieo bằng tâm huyết, kiến tạo bằng sự nỗ lực không ngừng của tập thể, của thầy và các trò phần nào khẳng định vị trí trong hệ sinh thái Bệnh viện Bạch Mai, trong lòng người bệnh. Song song với đó dòng chảy tri thức, trách nhiệm và tình yêu nghề vẫn luôn được lớp lớp thế hệ học trò tiếp nối, lan tỏa.
Với GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, có lẽ đó cũng là phần thưởng ý nghĩa nhất của nghề làm thầy: Được chứng kiến các học trò của mình trưởng thành, tự tin đi tiếp và đưa những điều mình từng ấp ủ ngày một vươn xa.
(Ảnh: BV)
Nguyên Hà
