Người bệnh ngoài 80 tuổi được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM trong tình trạng đau bụng, buồn nôn, sốt cao và khó thở. Khai thác bệnh sử được biết, người bệnh có nhiều bệnh nền và phải sử dụng nhiều loại thuốc mỗi ngày. Chụp CT bụng tại bệnh viện gợi ý thủng đại tràng do dị vật .
Trong cuộc phẫu thuật cấp cứu, bác sĩ phát hiện một viên thuốc còn nguyên vỉ, cạnh sắc đã đâm thủng đại tràng, gây ổ áp xe và nhiễm khuẩn nặng. Dù được phẫu thuật, điều trị kháng sinh, thở máy và lọc máu liên tục, người bệnh diễn tiến sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và không qua khỏi.
Trước đó, cả người bệnh và gia đình đều không biết viên thuốc đã bị nuốt cả vỉ từ lúc nào.
Bệnh nhân nội soi tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. (Ảnh: BVCC)
Theo thống kê từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, từ tháng 1/2025 đến tháng 8/2026, bệnh viện ghi nhận 9 trường hợp nuốt nhầm viên thuốc còn nguyên vỉ phải can thiệp nội soi hoặc phẫu thuật. Trong đó, 8 trường hợp được nội soi gắp dị vật, phần lớn vỉ thuốc mắc tại thực quản; một trường hợp xuyên thủng ruột non phải phẫu thuật cắt đoạn ruột.
ThS DS. Nguyễn Quan Như Hảo, Khoa Dược, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, vỉ thuốc gồm phần nhựa giữ viên thuốc và màng nhôm. Khi bị cắt thành từng ô nhỏ, mảnh vỉ có thể tạo ra các góc nhọn, cạnh sắc. Nếu bị nuốt, vỉ thuốc có thể mắc tại thực quản hoặc di chuyển xuống dạ dày, ruột và gây tổn thương thành ống tiêu hóa.
Khi xảy ra thủng, vi khuẩn và chất chứa trong lòng ruột có thể thoát ra ngoài, gây áp xe, viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn nặng, thậm chí sốc và suy đa cơ quan.
“Điều đáng lưu ý là người bệnh không phải lúc nào cũng nhận biết mình đã nuốt nhầm vỉ thuốc. Triệu chứng có thể xuất hiện muộn và dễ nhầm với những bệnh lý khác. Mảnh vỉ cũng có thể không nhìn thấy trên X-quang, thậm chí trong một số trường hợp trên CT, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn”, BS Hảo nói.
Theo bác sĩ, tình trạng nuốt nhầm vỉ thuốc thường gặp ở người cao tuổi phải sử dụng nhiều thuốc hằng ngày, nhất là khi có thị lực kém, run tay, đeo hàm giả, suy giảm trí nhớ hoặc thường uống nhiều viên cùng lúc.
Việc cắt vỉ thành từng ô nhỏ để chia thuốc sẵn cũng có thể làm tăng nguy cơ nhầm lẫn giữa viên thuốc đã bóc và viên còn nguyên vỉ. Với người khó tự quản lý thuốc, người thân nên hỗ trợ chuẩn bị, kiểm tra và quan sát trong quá trình uống.
Bác sĩ khuyến cáo, khi đã hoặc nghi ngờ nuốt phải viên thuốc còn nguyên vỉ, người bệnh cần đến Khoa Cấp cứu ngay, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Các dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm nuốt đau, khó nuốt, đau ngực, đau bụng, nôn, sốt, nôn ra máu, phân đen hoặc lẫn máu. Nếu xuất hiện khó thở, nghẹt thở, lơ mơ hoặc bất tỉnh, cần gọi 115.
Trong thời gian chờ được thăm khám, không nên gây nôn, móc họng hoặc cố nuốt cơm, chuối để “đẩy” dị vật xuống vì cạnh sắc có thể làm tổn thương nặng hơn.
Người bệnh cũng không nên tự sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc chỉ uống thuốc giảm đau, hạ sốt rồi tiếp tục theo dõi tại nhà. Nếu có thể, nên mang theo phần vỉ còn lại, vỉ thuốc cùng loại hoặc đơn thuốc đang sử dụng để bác sĩ có thêm thông tin, nhưng không trì hoãn việc đến bệnh viện.
Để phòng ngừa, người sử dụng thuốc có thể ghi nhớ 4 bước “Nhìn - Bóc - Kiểm - Uống”: chuẩn bị thuốc ở nơi đủ ánh sáng, đối chiếu đúng thuốc, liều và thời điểm sử dụng; lấy viên thuốc hoàn toàn khỏi vỉ; kiểm tra lại để bảo đảm không còn mảnh nhựa, nhôm; sau đó mới uống theo hướng dẫn. Không nên đưa ô thuốc còn nguyên vỉ vào miệng để cắn, ngậm hoặc mút.
Với người cao tuổi, người nhìn kém, hay quên hoặc khó tự quản lý thuốc, người chăm sóc cần chủ động hỗ trợ và kiểm tra từng viên trước khi uống. Nếu sử dụng hộp chia thuốc, nên trao đổi với dược sĩ vì không phải loại thuốc nào cũng phù hợp để lấy khỏi bao bì từ trước.
Trường hợp người bệnh thường xuyên khó nuốt, ho hoặc sặc khi uống thuốc cũng cần được bác sĩ, dược sĩ tư vấn để có cách sử dụng phù hợp.
An toàn dùng thuốc không chỉ nằm ở việc dùng đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm, mà còn bắt đầu từ những thao tác rất đơn giản trước khi uống. Việc kiểm tra kỹ từng viên thuốc, đặc biệt ở người cao tuổi và người phải sử dụng nhiều thuốc mỗi ngày, có thể góp phần phòng tránh những tai nạn đáng tiếc trong quá trình dùng thuốc tại nhà.
