Tajikistan đã đề nghị Iran cung cấp dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại Nga làm gián đoạn nguồn cung sang quốc gia Trung Á này.
Theo Bộ Giao thông Tajikistan, nước này muốn nhập khẩu 2,55 triệu tấn dầu và nhiên liệu từ Iran, gồm 2 triệu tấn dầu thô, 150.000 tấn xăng, 300.000 tấn diesel và 100.000 tấn nhiên liệu máy bay.
Đề xuất được đưa ra trong cuộc gặp giữa Bộ trưởng Giao thông Tajikistan Azim Ibrohim và các quan chức cấp cao của Iran tại Tehran hồi đầu tuần. Hai nước cũng ký nhiều thỏa thuận hợp tác trong nhiều lĩnh vực.
“Tình hình địa chính trị toàn cầu đã làm gián đoạn hoạt động nhập khẩu nhiên liệu của Tajikistan. Trước đây, hơn 80% nhiên liệu của Tajikistan đến từ Nga”, Bộ trưởng Ibrohim cho biết.
Tajikistan đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung và dự kiến nhập khẩu nhiên liệu từ các quốc gia khác ngoài Nga, trong đó có Iran.
Động thái của Tajikistan cho thấy tác động của sự gián đoạn trên thị trường nhiên liệu Nga đối với các nước Trung Á vốn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Moscow. Tajikistan đồng thời là đồng minh chiến lược của Nga.
Nga đã cấm xuất khẩu xăng, diesel và nhiên liệu máy bay, ngoại trừ hợp đồng trong một số thỏa thuận với chính phủ các nước.
Trong hơn 3 tháng qua, nguồn cung nhiên liệu tại Nga chịu thêm sức ép do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng. Nhiều cơ sở lọc dầu lớn phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian dài, làm giảm nguồn cung xăng và diesel cho cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.
Tình trạng này đặc biệt gây khó khăn cho các nước Trung Á phụ thuộc vào nhiên liệu Nga. Khi nguồn cung từ Moscow bị hạn chế, những quốc gia này phải tìm kiếm các tuyến nhập khẩu thay thế để tránh thiếu hụt.
Với Tajikistan, Iran là một trong những lựa chọn tự nhiên để đa dạng hóa nguồn cung nhờ vị trí địa lý và năng lực xuất khẩu dầu khí.
Tuy nhiên, kế hoạch nhập khẩu quy mô lớn từ Iran cũng có thể đối mặt với những rủi ro địa chính trị và tài chính. Tajikistan đưa ra đề xuất chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 20/8 cảnh báo các quốc gia tiếp tục hỗ trợ Iran sẽ phải đối mặt với “những hậu quả kinh tế to lớn”.
Điều này có thể khiến việc thanh toán, vận chuyển và bảo hiểm các lô hàng dầu từ Iran trở nên phức tạp hơn.
Dù vậy, nhu cầu cấp thiết về nhiên liệu đang thúc đẩy Tajikistan và các nước Trung Á khác giảm sự phụ thuộc vào Nga.
Việc Tajikistan tìm đến Iran cho thấy cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại Nga không còn chỉ là vấn đề trong nước, mà đang buộc các quốc gia từng phụ thuộc vào nguồn cung của Moscow phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng.
Theo Oilprice
